3/30/2014

लोलक



चम्हालातु चंमतग चंगुसा ?  आर्ट फ़ेस्ट मध्ये भटकता भटकता सहज एक स्टॉल आला समोर. एक मुलगी आपल्या बापा सोबत निरनिराळ्या आकाराचे ट्प्पोरे क्लियर क्रिस्टल्स वापरून विंड चाइम्स आणि  सनकॅचर बनवत होती. तिचे वडील गेली २३ वर्षे हे काम करत आहेत आणि ती आता आता शिकतेय वगैरे वगैरे माहिती सांगू लागली…  पण तेवढ्यात माझं लक्ष गेलं त्या मोठ्या टपोऱ्या  षटकोनी लोलका वर. आणि मग न कळतच मी त्याच्या अंतरीच्या गूढ गर्भी  स्वत:ला शोधायला लागले.….  आणि अडकले त्या इंद्रधनुष्यी नोस्टेल्जियात.

लहान पणी हरवलेला माझा लोलक आठवला. कोणे एके काळी किचेन्स जमा करायचा छंद जडला होता. एक एक करत चांगल्या २७ किचेन्स जमवल्या होत्या. त्यात सर्वात महागाचं होतं ते काचेरी लोलक. मला अजुनही आठवतंय. मिण्टी बॅंके मध्ये  एशियाड च्या शिक्क्यंची रुपयाची नाणी साठवून चांगले तीस रुपयाला घेतली होती ती किचेन. आई साहेबांचा ओरडाही खाल्ला होता. सर्वात आवडतं म्हणून मग सायकलची किल्ली अडकवली त्यात. सुंदर चकचकीत होता तो लोलक. उन्हात एका विशिष्ठ कोनात धरल्यावर काय सुरेख सप्तरंगी कवडसे पडायचे मग त्याचे…. एका ना दोन तर पूर्ण भिंतीभर खूप सारे अगणीत. मग बरेच दिवस मला खेळच जडला होता त्याचा. कधी माझ्या लाडक्या कुत्र्याला जॉनी ला ते कवडसे पकडायला लावायची तर कधी स्वता:च्या डोळ्यासमोर धरून डोळा आरश्यात पहायचा. निरनिराळ्या  रंगाच्या…  आकाराच्या वस्तू त्यातून निरखत बसायचं. गुंजा फार सुंदर दिसायच्या त्या लोलकातून. टपोर्या बटाट्या एव्हढ्या डोळ्यांसारख्या.

एकेदिवशी आईनं एक फॉर्म द्यायला बँकेत पाठवलं. गेले सायकल घेउन. आणि निघताना चावी पडली हातातून तस्सं  किचेन मधून तुटून टूण्णकन तो लोलक गेला काउंटरच्या फ़टीत जाउन असा अडकला … काही केल्या निघेना…. निराश होऊन घरी आले… हरवलाच तो लोलक कायमचा….

वारुळातून मुंग्या एका मागोमाग बाहेर याव्या तस्सच असतं अगदी आठवणींचं… मी हरवलेच होते नोस्टेल्जियात…. त्या वाऱ्यावर हलणाऱ्या सन कॅचर मधल्या लोलकाचे फोटो काढले आणि मुलांना तो क्रिस्टल आणि त्याची सप्तरंगी मजा दाखवली….


शांता बाईंच्या  कवितेतली मुलगी लहानपणीची मीच होते जणुकाही…

तुला माहिती आहे ?
गवत नसतं नुसतं हिरवं
आणि आभाळ नसतं  नुसतं निळं
आणि माणसं असतात इंद्रधनुष्याची  बनलेली

 


 

 

11/06/2013

चेहरे

मायबोली दिवाळी अंकात एका कवितेसाठी काढलेले हे माझे पेंटिंग. माध्याम अक्रेलिक ऑन कॅनवास. 
(मोठे चित्र पहाण्यासाठी चित्रावर टिचकी मारा) 




10/30/2013

पारंपरिक आकाश कंदिल होममेड आणि हँडमेड :)


 नमस्कार मंडळी !

झाली का दिवाळीची तयारी ?
दिवाळी म्हणजे फ़राळ. . .  तो फ़राळाचा दरवळ, दिवाळी म्हणजे तोरणे रांगोळ्या फुलांच्या सजावटी . . . .  दिवाळी म्हणजे दिव्यांचा लखलखाट, माळा…. पणत्या आणि मुख्य म्हणजे आपला घरादाराची शान वाढवणारा आकाशकंदिल.

मी शक्यतो पारंपरिक पद्धतीचा रंगित कागदाचा बनवलेला आकाशकंदिल प्रेफर करते. आणि तो मला स्वत:ला बनवायला आवडतो. मागच्या वर्षी इथे शेअर करायला उशीर केला म्हणून काही फ्रेंड्स नाराज होते. म्हणून आज दिवाळीच्या आधीच तुमच्याशी हे फोटो शेअर करतेय.

कृती अगदी सोप्पी विनासायास आणि कुठेही सहज मिळणाऱ्या साहित्यात हा आकाश कंदिल बनवता येण्यासारखा आहे. ना कटकट तेही झटपट. आपला आकाशकंदिल चायना मेड पेक्षा होममेड आणि  हँडमेड असेल तर आनंद द्विगुणित नक्कीच होईल हो ना ?

चला तर बघुया कसा बनवलाय आकाश कंदिल.

(फ़ोटोवर टिचकी मारल्यास मोठे फोटो दिसतील )


साहित्य काय काय आहे ? रंगित कागद, कात्री, गम आणि स्टेपलर. झालंच तर न वापरात्या सीडीज आणि एक सोनेरी लेस बास इतकच.

फोटोत  दाखवल्या प्रमाणे कोणत्याही ब्राईट कलरचा एक मोठा थोडासा जाड पेपर.  मी ९ इंच बाय १६ इंच आकाराचा पेपर कापून त्याला  गोल स्टेपल करून सिलेंडर बनवला. हा मुख्य पेपर जर जाड असेल तर त्यावर हवी ती नक्षी कोरून कापून घ्या म्हणजे प्रकाश बाहेर पडल्यावर सुंदर दिसेल.

आपल्या आवडीप्रमाणे रंगितपेपर्स ६ बाय ६ चे चौकोन कापून घेतले. नागमोड्या कात्रीने पेपरच्या किनारींना नक्षी तयार केली. आणि त्रिकोणात दुमडून पिन लाऊन टाकली. मग हे असे बनवलेले त्रिकोण त्या गोलाकार सिलेंडर वर इंद्रधनुशी मिळतेजुळते जवळ जवळ ठेऊन चिकटवून घेतले. तुम्ही तुमच्या आवडती रंगसंगती घ्या.




नंतर सिलेंडर च्या वरच्या आणि खालच्या किनारीला लेस लावली आणी दुसरा एक रंगीत पेपर कापून खाली झिरमिळ्या चिकटवल्या. आकाशकंदिल वर लावण्या पुर्वी त्यात लाईट बल्ब लाऊन सिलेंड्रिकल शेप च्या वरच्या बाजूला झाकणासारखी सीडी लावल्यास सीडी च्या चकचकीत पणा मुळे जास्त प्रकाश परावर्तीत होईल.


झाला इंद्रधनुशी आकाश कंदिल तय्यार. आहे की नाही खरच सोप्पा ?

शुभ दिपावली !

ही दिवाळी तुम्हा सर्वांना आनंदाची, सुखसमृद्धीची उत्तम आरोग्याची आणि भरभराटीची जावो !

संपदा

6/13/2013

कथाकली

बरेच दिवसात कथाकली पेंटिंग करायचे मनात होते. ११ बाय १४ इंचाच्या कॅन्व्हास वर एक्रेलिक पेंट्स वापरून हे पेंटिंग केले आहे.

 
(मोठे चित्र पहाण्यासाठी चित्रावर टिचकी मारा.)

ह्या चित्रात नायक नायिके सोबत मागे खलनायक आहे. त्यांच्या विशिष्ठ वेषभूषेबद्दल आणि कथाकली बद्दल थोडेसे लिहितेय...

कथाकली ही दक्षिण भारतातील केरळ मधील पारंपरिक, प्राचिन अशी नृत्य शैली आहे. कथकली किंवा संस्कृत मध्ये कथाकली म्हणजे एखादी कथा नृत्य नाट्याच्या रुपातून प्रेक्षकां समोर सादर केली जाते. ह्यातील पात्रांच्या वेशभूषा आणि रंगभूषे मुळे विषेश आकर्षणिय असते. कलाकारांचा तो चित्ताकर्षक मेकप, त्यांनी परिधान केलेले भव्यदिव्य असे मुकुट, आणि अतिशय घेरदार असलेला त्यांचा पेहराव. सोबतीला तितक्याच ताकदीचे श्रवणिय असे संगित. महाभारत, रामायण ह्या सारख्या प्राचिन कथा ह्या कथाकलीच्या माध्यमातून दक्षिणेकडे मुख्यत्वे, त्रावणकोर, कोचिन, कोस्टल केरळा च्या भागातुन सादर केल्या जातात.

त्यातिल मुख्य पात्रांची वेषभुषा आणि मेकप म्हणजे पाछा वेषम सात्विक (हिरो/नायक), कथी वेषम(व्हिलन/खलनायक) आणि मिनुक्कु वेषम(हिरॉइन/ नायिका) आणि ह्या शिवाय कथाविस्तारा प्रमाणे इतरही पात्रांच्या इतर वेशभुषा असतात.

पैकी हिरो, नायक किंवा मुख्य पुरुष पात्राची वेषभुशा म्हणजे हिरव्या रंगाची ज्यात राजसी आणि सात्विकता दाखवलेली असते. आणि त्याला पाछा वेषम असे म्हणतात. कथाकली मध्ये राम, कृष्ण वगैरे कथा नायक नेहमी असे पाछा वेषात असतात.

दुसरा कथी वेषम म्हणजे उन्मत्त, उद्धट, दुष्ट, दुराभिमानी असा खलनायक. काळ्या रंगावर तलवारीच्या पात्यासारख्या लाल-काळ्या रंगाच्या मिशा आणि नाकावर विदुषकासारखा एक पांढरा नॉब रंगवतात. कथाकली मध्ये रावण असा दर्शवतात.

तिसरी म्हणजे मिनुक्कु ज्याचा शब्दशः अर्थ होतो तेजोमय. कथेतिल नायिकेचे साध्वी सात्विकता, तेजोमय, मृदु रूप दर्शवण्यासाठी ब्राईट रेडीयंट म्हणजेच मिनुक्कु वेषम हयात मुख्यत्वे पिवळ्या रंगाच्या शेडस वापरून रंगभुषा करतात.

ह्याशिवाय थडी, करी वगैरे वेगवेगळ्या प्रकारच्या वेशभुषा असतात. तसेच कथा विस्तारानुसार जशी पात्र वाढत जातात तसे त्यांचे रंगरूप दाखवले जाते. जसे की जटायू, हंस, कर्कोटक वगैरे पात्रांची वेषभुषा ही वरिल पाच पैकी कोणत्याही विषेश ठराविक एका वेशभुषेनुसार नसते.

5/19/2013

रवा इडली

सौथैंडियन इडली ही आता आपल्या रोजच्या नाश्त्याचा भाग जरी नसली तरी संडे स्पेशल नक्कीच आहे. ज्या लोकांना मधुमेहामुळे किंवा इतर कुठल्या पथ्यामुळे तांदूळ कमी खायचे असतात अश्या लोकांना ही रवा इडली एक मस्त ऑप्शन आहे. गव्हाचा रवा वापरल्याने ह्या इडल्या अतिशय हेल्दी तसेच सोबत भरपूर भाज्या घातलेले सांबार बनवले की मस्त आणि पोटभरीचा नाश्ता होतो.  
 
 

लागणारे जिन्नस: 
 
रवा २ वाट्या (उपम्यासाठी वापरतो तो गव्हाचा मध्यम जाडसर रवा)
उडीद डाळ १ वाटी
तेल १ छोटा चमचा
मिठ चविप्रमाणे
खायचा सोडा ऐच्छीक ( गरज वाटलीच तर)
 
क्रमवार पाककृती: 
 
  • २ वाट्या रवा (उपम्यासाठी वापरतो तो जाडसर रवा) बंद डब्यात ठेऊन कुकरमध्ये कोरडाच वाफवून घ्यायचा. ( मी वरणभाताच कुकर लावतानाच रव्याचा डबा पण ठेवते)
  • १ वाटी उडद्डाळ साधारण चार तास भिजवून वाटून घ्यायची. पाणी फार वापरायचे नाही.
  • रवा थोडा थंड झाल्यावर पाण्याने धूउन घेउन वाटलेल्या डाळीत मिक्स करायचा. असा रवा वाफवून नंतर धूउन घेतल्याने हलका होतो.
  • चविपुरते मिठ घालून बॅटर रात्रभर (किंवा सहा सात तास) ठेउन द्यायचे. मस्त पिठ फुगते.
  • इडल्या करण्याआधी एक चमचा तेल आणि एक चमचा पाणी मिक्स करून ते त्या बॅटर मध्ये घालून इडल्या बनवायच्या. मस्त स्पॉन्जी जाळिदार इडल्या होतात.
वाढणी/प्रमाण: 
 
मध्यम आकाराच्या वाटीच्या प्रमाणात २२-२४ इडल्या होतात.
 
अधिक टिपा: 
 
इडलीचे पिठ चांगले फुगून येण्यासाठी ...
उडिद डाळ वाटताना जास्त पाणी वापरायचे नाही.पण डाळ भिजवलेले पाणी फेकुन न देता रवा मिक्स करून बॅटर तयार करताना वापरायचे. म्हणजे पिठ छान येते ( फुगते/ आंबते).

पिठ पळीवाढे असावे. म्हणजे सहा सात तासानी चांगले फुगते.

वाटीभर भात( उरलाच असेल आणि संपवायचा असेल तर) वाटून ह्या पिठात मिक्स केला तरी चालतो.

काहीवेळा थंडीमुळे पिठ आले नाही किंवा इडल्या लवकर बनवायच्या असतिल तर चिमुट्भर सोडा चमचाभर पाणी आणि चमचाभर तेल मिक्स करून पिठात घालायचे.